Ochronne oliwki

Właściwości biochemiczne oliwki europejskiej pozwalają podejrzewać, że jej składniki, przede wszystkim polifenole, mogą być przydatne w chorobach układu nerwowego – uważają naukowcy z Chorwacji. 

Autorzy widzą potencjał oliwki europejskiej w chorobach naczyniowych mózgu (do których zalicza się m.in. udary i część postaci otępienia), w chorobach demielinizacyjnych (do nich zalicza się m.in. stwardnienie rozsiane) i neurodegeneracyjnych (m.in. choroba Parkinsona, choroba Alzheimera). 

Produkty nutraceutyczne zawierające polifenole oliwki są różnorodne: zalicza się do nich wysokiej jakości oliwa, liście oliwki i uzyskiwany z nich ekstrakt czy nawet poszczególne związki. Mają one działanie przeciwzapalne, przeciwmiażdżycowe, antyoksydacyjne i prometaboliczne (wspierają metabolizm tłuszczów i węglowodanów, zmniejszają insulinooporność). 

W procesach patofizjologicznych zachodzących w stwardnieniu rozsianym kluczową rolę odgrywa układ immunologiczny, który z nieznanych powodów atakuje osłonki nerwowe w mózgu. Ich utratę nazywa się demielinizacją i to zjawisko jest w największej mierze przyczyną objawów choroby. Polifenole (ale i kwasy tłuszczowe) z oliwki hamują aktywność układu immunologicznego, redukują stres oksydacyjny i zwalniają procesy degeneracyjne. Polifenole mają też właściwości chelatujące metale, co może przeciwdziałać odkładaniu się np. jonów żelaza i również w ten sposób przyczyniać się do neuroprotekcji. Największe nadzieje wiązane są z aglikonowymi pochodnymi hydroksytyrozolu i oleuropeiny, ponieważ związki te łatwiej przedostają się przez barierę krew-mózg. 

Działanie oliwki europejskiej w chorobach naczyniowych mózgu jest z kolei silnie powiązane z jej wpływem na stan śródbłonka, poprawianiem zdolności naczyń tętniczych do rozkurczu i obniżaniem ciśnienia tętniczego. Zachodzi to na drodze wielu mechanizmów molekularnych, w tym metabolicznych, enzymatycznych (antagonizm z angiotensyną) i immunologicznych, a nawet mikrobiologicznych (kształtowanie składu mikroflory jelitowej!), szczegółowo omawianych w cytowanej pracy. Wszystkie one tworzą potencjał hipotensyjny, przeciwmiażdżycowy i przeciwzakrzepowy produktów uzyskiwanych z liści oliwki europejskiej. 

Część wzmiankowanych działań oliwki była już uwidoczniona w badaniach klinicznych z udziałem ludzi. Konieczne są jednak dalsze prace, aby ustalić optymalne dawkowanie i miejsce tego nutraceutyku w profilaktyce lub leczeniu chorób układu nerwowego. Trudnością do pokonania będą zapewne różnice składu poszczególnych preparatów, a nawet tego samego preparatu pochodzącego z różnych surowców (albo wyprodukowanego w różnym czasie). Naturalne produkty często bowiem cechuje duża zmienność składu zależna od warunków uprawy, przechowywania czy przetwarzania. 

Na podstawie

Grubić Kezele T, Ćurko-Cofek B. Neuroprotective Panel of Olive Polyphenols: Mechanisms of Action, Anti-Demyelination, and Anti-Stroke Properties. Nutrients. 2022 Oct 28;14(21):4533. doi: 10.3390/nu14214533. PMID: 36364796; PMCID: PMC9654510.