Gojenie się rany to skomplikowany proces, w którym kluczowe znaczenie ma właściwe żywienie i dostarczanie organizmowi potrzebnych substancji. Chirurdzy z Uniwersytetu w Katanii (Włochy) podsumowali, które składniki diety są niezbędne dla optymalnego leczenia ran.

Wydawać by się mogło, że rany „zagoją się same”. I często tak jest, zwłaszcza u osób młodych, w dobrym ogólnym stanie zdrowia i z niewielką raną. Mimo to w sytuacji obciążenia cukrzycą, nowotworem, zaburzeniami odporności, przewlekłą niewydolnością żylną, niewydolnością serca i mnóstwem innych chorób gojenie się rany już nie jest tak łatwe ani tym bardziej szybkie. Przewlekłe owrzodzenia żylne czy niegojące się, zakażone rany po niezbędnych operacjach chirurgicznych potrafią być zmorą chorych, ich rodzin i ich lekarzy także.

Autorzy wskazują co najmniej 4 następujące po sobie procesy, z których zakłócenie każdego może utrudnić wygojenie się rany.  Są to:

  • krzepnięcie krwi z uszkodzonych naczyń – taki skrzep blokuje drogę wnikania mikroorganizmów, tworzy rusztowanie dla komórek tkanki łącznej, które pojawią się w celu naprawienia uszkodzeń oraz wydziela czynniki wzrostowe mające wspierać regenerację i uprzątanie szkód;
  • zapalenie – w tej fazie komórki układu odpornościowego przenikają w głąb rany, aby usunąć martwicze resztki i zwalczać mikroorganizmy, które zdążyły przedostać się do rany;
  • migracja komórek tkanki łącznej, które zaczynają tworzyć bliznę, oraz komórek odpowiadających za wytwarzanie nowych naczyń krwionośnych (trzeba bowiem przywrócić zaopatrzenie okolicy w krew);
  • remodeling – trwający wiele tygodni a nawet miesięcy proces obkurczania się i wzmacniania blizny.

W przypadku osób w podeszłym wieku lub obciążonych chorobami przewlekłymi szczególnym zagrożeniem dla prawidłowości przebiegu leczenia ran jest niedożywienie i brak makro- i mikroskładników, przede wszystkim:

  • białka – zapotrzebowanie na białko u takich osób może wzrastać przeszło dwukrotnie!
  • energii z węglowodanów – dla sprawnego przeprowadzenia wspomnianych procesów (wzrost zapotrzebowania o nawet połowę);
  • tłuszczów dla wytwarzania mediatorów pro- i przeciwzapalnych i odbudowy błon komórkowych – korzystna wydaje się łączna suplementacja kwasów omega-3 i omega-6;
  • witamin z grupy B i C, które są konieczne dla optymalnej syntezy kolagenu, migracji komórek tkanki łącznej i funkcji komórek odpornościowych (dawki witaminy C stosowane w suplementacji u osób z przewlekłymi ranami wynoszą 0,5-2 g dziennie);
  • witaminy A, często stosowanej miejscowo w celu pobudzania rozmnażania i migracji komórek nabłonka (należy natomiast unikać nadmiaru witaminy E, która wydaje się działać przeciwnie);
  • witaminy D;
  • cynku, który to metal jest niezbędny dla replikacji DNA, czyli de facto dla sprawnego rozmnażania komórek (odpornościowych, nabłonkowych, tkanki łącznej), wspierania aktywności przeciwbakteryjnej limfocytów, a także wytwarzania kolagenu i napełzania nabłonka na ranę. U osób z przewlekłymi ranami i niedoborem cynku stosuje się dawki 20-220 mg dziennie przez maks. 2 tygodnie, nie wyjaśniono natomiast, czy taka suplementacja będzie korzystna u osób bez niedoborów tego pierwiastka. Warto zwrócić uwagę, że maść cynkowa jest uznanym, tradycyjnym sposobem wspomagania leczenia ran, również zakażonych (bardzo popularna była w leczeniu opryszczki przed nadejściem acyklowiru);
  • żelaza, którego niedobór wiąże się z zaburzeniami ukrwienia rany i syntezy kolagenu;
  • magnezu, szczególnie u chorych na cukrzycę (w tej chorobie dochodzi do zaburzenia wchłaniania cynku, magnezu i witamin z grupy B).

Ciekawym nutraceutykiem, który ma potencjał przyspieszania gojenia się ran i któremu autorzy poświęcają największą uwagę, jest natomiast kurkumina (aktywny składnik kurkumy). Mimo że nie uznaje się jej za niezbędny element diety, substancja ta wpływa na procesy zapalne, działa antyoksydacyjnie, przyspiesza syntezę kolagenu i proces tworzenia tkanki łącznej – wszystko to razem może przełożyć się na lepsze gojenie się rany. Badań z udziałem ludzi jest jednak „jak na lekarstwo” i nie jest znana optymalna dawka, droga podania (miejscowo czy doustnie?), za wcześnie więc na formułowanie recept opartych na kurkuminie. Warto zdecydowanie zwrócić natomiast uwagę na właściwe żywienie chorych z przewlekłymi, trudno gojącymi się ranami.

 Na podstawie

Int J Mol Sci. 2019 Mar 5;20(5). pii: E1119. Nutrition and Wound Healing: An Overview Focusing on the Beneficial Effects of Curcumin. Barchitta M, Maugeri A, Favara G, Magnano San Lio R, Evola G, Agodi A, Basile G.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s