W trzecim odcinku cyklu poświęconego pozakostnym działaniom witaminy D przyjrzymy się jej roli w rozwoju nowotworów i w leczeniu chorych na nowotwory. W stosunkowo wielu bowiem przypadkach mamy dowody, że jej duże zasoby zwiększają szanse na przeżycie lub wydłużają życie. 

W latach 80. ub. w. naukowcy zauważyli, że rak jelita grubego w USA jest znacznie częstszych w stanach północnych niż południowych, i powiązali to z różnicą nasłonecznienia i wytwarzaniem witaminy D w skórze [1]. Później dołączyły do nich inne nowotwory: płuc, jajnika, piersi, jelita grubego, prostaty, trzustki, żołądka, białaczki, chłoniaki itd. Dziś wiemy, że witamina D uczestniczy w regulacji życia komórek praktycznie każdego narządu, łączy się bowiem z receptorem w jądrze komórkowym i w ten sposób może włączać i wyłączać działanie licznych genów – w tym tych odpowiadających za rozmnażanie komórek, ich różnicowanie (specjalizację) czy apoptozę (naturalną śmierć) [2]. Mamy też badania naukowe, w których ryzyko nowotworu udało się połączyć z niedostatkiem witaminy D w diecie lub jej niedoborem w organizmie (czyli małym stężeniem we krwi).

Paradoksalnie, znacznie trudniej udowodnić, że suplementacja witaminy D chroni przed nowotworami, są natomiast badania, że witamina D jest korzystna u osób z już rozpoznaną chorobą nowotworową.

Najważniejsze informacje:

  • duże stężenie witaminy D we krwi wiąże się z o połowę mniejszą umieralnością na raka płuca wśród osób niepalących i 70 proc. mniejszą u osób, które rzuciły palenie tytoniu;
  • wyższa podaż witaminy D w diecie chroni przed rakiem piersi [7];
  • możliwe, że światło słoneczne i witamina D chronią przed rakiem jelita grubego [8];
  • duże stężenie witaminy D u mężczyzn wydaje się chronić ich przed nowotworami w ogóle, ale zwłaszcza rakami przewodu pokarmowego [9];
  • witamina D hamuje rozrost czerniaka i jej duże stężenie we krwi wiąże się z wydłużeniem przeżycia tych chorych [10]; notabene, badania nad czerniakiem i jego związkiem z witaminą D są o tyle trudne, że słońce – główne źródło witaminy D – jest jednocześnie czynnikiem ryzyka czerniaka (opalanie się więc w tym samym czasie generuje i witaminę D, i uszkodzenia komórek – rozgryzienie, który efekt przeważy i kiedy, jest skomplikowanym zadaniem);
  • im wyższe stężenie witaminy D w momencie rozpoznania nowotworu tym większe szanse na przeżycie w raku jelita grubego, chłoniakach i raku piersi [6, 11, 12].

Naukowcy wciąż natomiast otrzymują sprzeczne dane co do roli suplementacji witaminy D w zapobieganiu chorobie nowotworowej – od skuteczności na poziomie 80 proc. do braku wyraźnych efektów. Możliwe jednak, że efekt będzie widoczny dopiero przy bardzo długotrwałej suplementacji (znamienne jest, że badania wskazujące, iż witamina D chroni przed rakiem piersi, rakiem jelita grubego i innymi nowotworami trwały po kilka lat [3, 4]). Niewykluczone też, że protekcja antynowotworowa wymaga zastosowania większych dawek witaminy D niż używane w dotychczasowych badaniach.

 

Piśmiennictwo

1. Do sunlight and vitamin D reduce the likelihood of colon cancer? Garland CF, Garland FC. Int J Epidemiol. 1980 Sep; 9(3):227-31.
2. Molecular basis of the potential of vitamin D to prevent cancer. Ingraham BA, Bragdon B, Nohe A. Curr Med Res Opin. 2008 Jan; 24(1):139-49.
3. Calcium and vitamin D supplements and health outcomes: a reanalysis of the Women’s Health Initiative (WHI) limited-access data set. Bolland MJ, Grey A, Gamble GD, Reid IR. Am J Clin Nutr. 2011 Oct; 94(4):1144-9.
4. Vitamin D and calcium supplementation reduces cancer risk: results of a randomized trial. Lappe JM, Travers-Gustafson D, Davies KM, Recker RR, Heaney RP. Am J Clin Nutr. 2007 Jun; 85(6):1586-91.
5. Cancer Causes Control. 2012 Sep;23(9):1557-65. Serum 25-hydroxyvitamin D, vitamin A, and lung cancer mortality in the US population: a potential nutrient-nutrient interaction. Cheng TY, Neuhouser ML.
6. Br J Cancer. 2014 May 27; 110(11): 2772–2784. Vitamin D intake, blood 25(OH)D levels, and breast cancer risk or mortality: a meta-analysis. Y Kim, Y Je
7. Breast Cancer Res Treat. 2010 Jun;121(2):469-77. Meta-analysis of vitamin D, calcium and the prevention of breast cancer. Chen P, Hu P, Xie D, Qin Y, Wang F, Wang H.
8. Eur J Cancer Prev. 2009 Nov;18(6):458-75. Sunlight, vitamin D and the prevention of cancer: a systematic review of epidemiological studies. van der Rhee H, Coebergh JW, de Vries E.
9. J Natl Cancer Inst. 2006 Apr 5;98(7):451-9. Prospective study of predictors of vitamin D status and cancer incidence and mortality in men. Giovannucci E, Liu Y, Rimm EB, Hollis BW, Fuchs CS, Stampfer MJ, Willett WC.
10. J Clin Oncol. 2009 Nov 10;27(32):5439-44. Serum 25-hydroxyvitamin D3 levels are associated with breslow thickness at presentation and survival from melanoma. Newton-Bishop JA, Beswick S, Randerson-Moor J, Chang YM, Affleck P, Elliott F, Chan M, Leake S, Karpavicius B, Haynes S, Kukalizch K, Whitaker L, Jackson S, Gerry E, Nolan C, Bertram C, Marsden J, Elder DE, Barrett JH, Bishop DT.
11. Circulating 25-hydroxyvitamin D levels and survival in patients with colorectal cancer. Ng K, Meyerhardt JA, Wu K, Feskanich D, Hollis BW, Giovannucci EL, Fuchs CS. J Clin Oncol. 2008 Jun 20; 26(18):298491.

12. J Clin Endocrinol Metab. 2014 Jul;99(7):2327-36. Apr 29. Review: the impacts of circulating 25-hydroxyvitamin D levels on cancer patient outcomes: a systematic review and meta-analysis. Li M, Chen P, Li J, Chu R, Xie D, Wang H.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s