Selen tarczą tarczycy

Jaka jest skuteczność suplementacji selenu w chorobie Hashimoto? Czy któraś postać selenu jest lepsza od innych? Na te pytania starają się odpowiedzieć naukowcy z Wuhan (Chiny) po przeanalizowaniu danych z 21 badań klinicznych. 

U podstawy prób wykorzystania suplementacji selenu w chorobach tarczycy leży kilka faktów. Wytwarzanie hormonów w tarczycy wiąże się z produkcją nadtlenku wodoru, który jest związkiem wysoce reaktywnym, o działaniu cytotoksycznym. Selen pełni tu funkcję ochronną (jest zresztą preferencyjnie gromadzony w tym narządzie). Osoby z chorobą Hashimoto mają zmniejszone zasoby selenu: może to świadczyć o wyczerpywaniu rezerw antyoksydacyjnych w wyniku stanu zapalnego tarczycy lub nawet być związane przyczynowo (uszkodzenie błon komórkowych przez reaktywne formy tlenu miałoby wedle tej hipotezy zapoczątkować uwalnianie tyreoglobuliny i inicjować reakcję autoimmunologiczną). 

W badaniach klinicznych obserwowano, że uzupełnianie selenu w chorobie Hashimoto łagodzi stan zapalny i zmniejsza stres oksydacyjny, co może prowadzić do ograniczenia reakcji autoagresji przeciw komórkom tarczycy. Nie wszystkie jednak badania przynosiły spójne wyniki, stąd potrzeba metaanaliz uwzględniających nowe dane. 

Wyniki omawianej dziś pracy wskazują, że suplementacja selenu wiązała się:

• z obniżeniem miana przeciwciał przeciw peroksydazie tarczycowej (efekt szacowany jako średni po 3 miesiącach, ale jako duży po 6 miesiącach);
• z obniżeniem poziomów przeciwciał przeciw tyreoglobulinie (efekt średni po 3 miesiącach, ale brak przewagi nad placebo po 6 miesiącach);
• z istotnym obniżeniem stężenia hormonu stymulującego tarczycę (TSH) po 6 miesiącach (efekt mały);
• z istotnym, dużym wzrostem szans na poprawę samopoczucia. 

Jeśli chodzi o porównanie różnych preparatów, to selenometionina okazał się skuteczniejsza niż sól sodowa selenu oraz niż bogate w selen drożdże (najczęściej dawała efekty już po 3 miesiącach). 

Suplementacja w większości badań trwała od 3 do 6 miesięcy. Dawka selenu to najczęściej 200 μg dziennie. 

Autorzy zwracają uwagę na konieczność indywidualnego podejścia do danego pacjenta. Nie u wszystkich bowiem suplementacja selenu daje identyczne wyniki. Zależą one od wyjściowych zasobów selenu (co ściśle wiąże się z ilością tego minerału w diecie), spożycia jodu, a także od nasilenia reakcji autoimmunologicznej (efekty suplementacji są lepsze w sytuacji wyższego miana przeciwciał przeciwtarczycowych). Nawet elementy stylu życia mogą wpływać na przebieg choroby, np. dieta bezglutenowa wiąże się z lepszą biodostępnością selenu i może wpływać na skuteczność suplementacji. Wszystko to rodzi konieczność prowadzenia dalszych badań mających ustalić optymalne wykorzystanie selenu w leczeniu choroby Hashimoto. 

Na podstawie

Zhang H, Yang Y, Liu S, Yang Y, Liu Z. Clinical efficacy of selenium supplementation in patients with Hashimoto thyroiditis: A systematic review and meta-analysis. Medicine (Baltimore). 2025 Aug 29;104(35):e44043. doi: 10.1097/MD.0000000000044043. PMID: 40898469; PMCID: PMC12401265.