Kakao i krążenie: suplementacja i kardioprotekcja

W 2022 r. przedstawiono wyniki badania kohortowego COSMOS, w którym stwierdzono, że suplementacja ekstraktu kakaowca zapobiegała zgonom z przyczyn sercowo-naczyniowych [1]. We wnioskach autorzy stwierdzili, że konieczne będzie wyjaśnienie mechanizmu, w jakim mogła zadziałać taka suplementacja. Niniejszy wpis dotyczy opublikowanych niedawno analiz badania COSMOS rzucających nieco światła na możliwy mechanizm działania ekstraktu z kakaowca na układ krążenia. 

Badanie COSMOS jest interesujące o tyle, że miało charakter interwencyjny i jak na badania nad suplementacją było bardzo duże (objęło przeszło 20 tys. dorosłych mieszkańców USA) i bardzo długie (trwało kilka lat). Uczestnikami byli ludzie w starszym wieku (kobiety od 65 r.ż., mężczyźni od 60 r.ż.), bez poważnych chorób sercowo-naczyniowych. Równolegle oceniano wpływ suplementacji ekstraktu z kakaowca i preapratu multiwitaminowego, jednak istotnie statystyczne wyniki dla prewencji zgonów z przyczyn krążeniowych uzyskano tylko w pierwszej grupie. 

W 2024 r. zauważono [2], że w 6 lat od zakończenia interwencji grupa suplementowana „doświadczyła” mniejszej ilości epizodów migotania przedsionków. Możliwe, że był to opóźniony efekt zastosowanej suplementacji: flawanole i epikatechina z kakaowca mogłyby wpływać na czynność elektryczną oraz strukturę ścian przedsionków serca, hamując ich niekorzystną przebudowę, co mogłoby ujawniać się właśnie pod postacią mniejszej częstości migotania przedsionków. To pierwsza z hipotez tłumaczących korzystny wpływ suplementacji kakaowca. 

Zupełnie inne hipotezy pojawiły się za to w nowszych pracach. W pierwszej [3] oceniano pięć typowych markerów zapalenia (tzw. białko C-reaktywne o wysokiej czułości, hsCRP, interleukina-6, czynnik martwicy nowotworów α, interleukina-10, interferon γ) w losowej próbie 598 uczestników COSMOS, od których pobrano próbki na początku badania oraz po roku i po 2 latach jego trwania. Okazało się, że suplementacja ekstraktu z kakaowca wiązała się z istotną redukcją hsCRP i wzrostem poziomu IFN-γ (w porównaniu z placebo). Pierwsza korelacja sugeruje, że za kardioprotekcją może stać efekt przeciwzapalny kakaowca, druga wymaga dalszego wyjaśniania. 

Kolejna praca [4] potencjalnie wiąże substancje aktywne kakowca z częstością występowania nadciśnienia tętniczego. Autorzy zbadali losy 8905 uczestników COSMOS bez nadciśnienia w momencie rozpoczynania badania. Suplementacja ekstraktem kakaowca już w drugim roku obserwacji wiązała się ze zmniejszoną zapadalnością na nadciśnienie wśród osób z wyjściowo prawidłowym ciśnieniem skurczowym (choć nie u osób z podwyższonymi wartościami).

Działanie kardioprotekcyjne kakaowca w dużej mierze przypisywane jest wysokiej zawartości polifenoli, takich jak (+)-katechina, (–)-epikatechina oraz ich pochodnych. Związki te wpływają korzystnie na funkcję śródbłonka, co sprzyja rozszerzaniu naczyń i obniżaniu ciśnienia tętniczego. Efekt kardioprotekcyjny dotyczy przede wszystkim produktów o wysokiej zawartości naturalnych polifenoli (np. kakao naturalne, ekstrakty). Regularne, umiarkowane spożycie takich produktów może stanowić element profilaktyki chorób układu krążenia, choć nie zastąpi ugruntowanych interwencji dietetycznych, ruchowych i farmakologicznych. 

Na podstawie

1. Sesso HD, Manson JE, Aragaki AK, Rist PM, Johnson LG, Friedenberg G, Copeland T, Clar A, Mora S, Moorthy MV, Sarkissian A, Carrick WR, Anderson GL; COSMOS Research Group. Effect of cocoa flavanol supplementation for the prevention of cardiovascular disease events: the COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study (COSMOS) randomized clinical trial. Am J Clin Nutr. 2022 Jun 7;115(6):1490-1500. doi: 10.1093/ajcn/nqac055. PMID: 35294962; PMCID: PMC9170467.
2. Middeldorp ME, Manson JE, Aragaki AK, Clar A, Sesso HD, Albert CM. Cocoa flavanol supplementation and incident atrial fibrillation in the COSMOS trial. Eur J Prev Cardiol. 2025 Nov 11;32(16):1671-1673. doi: 10.1093/eurjpc/zwae229. PMID: 38987855; PMCID: PMC12600293.
3. Li S, Hamaya R, Zhu H, Clar A, Rist PM, Huang Y, Manson JE, Sesso HD, Dong Y. Effects of 2-year cocoa extract supplementation on inflammaging biomarkers in older US adults: findings from the COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study randomised clinical trial. Age Ageing. 2025 Aug 29;54(9):afaf269. doi: 10.1093/ageing/afaf269. PMID: 40966617; PMCID: PMC12449576.
4. Hamaya R, Li S, Lau J, Allison M, Haring B, Shadyab AH, Matthew N, Martin LW, Rist PM, Manson JE, Sesso HD; COSMOS Research Group. Long-Term Effect of Cocoa Extract Supplementation on Incident Hypertension. Hypertension. 2025 Oct;82(10):1653-1662. doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.125.25209. Epub 2025 Aug 20. PMID: 40832703; PMCID: PMC12541352.