Stwardnienie rozsiane: ile witaminy D?

Czescy naukowcy wykorzystali krajowy rejestr chorych na stwardnienie rozsiane (ReMuS) do oceny związku między aktywnością choroby a zasobami witaminy D w organizmie. 

Stwardnienie rozsiane (SM) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną ośrodkowego układu nerwowego, w której układ odpornościowy atakuje, z niewyjaśnionych przyczyn, osłonki mielinowe nerwów. Choroba często przebiega z okresami remisji i nawrotami. Z wielu (choć nie wszystkich) badań wynika, że poziom witaminy D może być powiązany z ryzykiem zachorowania lub z częstością nawrotów choroby. Wobec niespójnych danych na temat skuteczności suplementacji witaminy D w SM, autorzy postanowili sprawdzić, czy czeski rejestr wykaże związek między poziomem aktywnej formy witaminy D we krwi a aktywnością choroby, oraz spróbowali wskazać optymalny poziom witaminy D w stwardnieniu rozsianym.

Wykorzystany w badaniu rejestr zawiera dane z 10 lat, obejmujące parametry zdrowotne 1861 dorosłych chorych na stwardnienie rozsiane (każdy obserwowany przez co najmniej rok). Analizę podgrup przeprowadzono dla osób z co najmniej pięcioletnim okresem obserwacji. 

Wyższe stężenia aktywnej postaci witaminy D (25(OH)D) w surowicy i wiek korelowały ze zmniejszonym ryzykiem nawrotu. Wzrost stężenia 25(OH)D o każde 10 nmol/l wiązał się ze spadkiem ryzyka nawrotu o 6,7 proc. Stężenie cholesterolu ani płeć nie wpływały istotnie na częstość nawrotów. Analiza podgrup wykazała, że pacjenci z poziomem 25(OH)D >100 nmol/l mieli istotnie mniej nawrotów niż ci z poziomem <75 nmol/l.

Mimo że taka analiza nie wystarcza do potwierdzenia związku przyczynowego, to sugeruje, że w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu choroby można próbować wykorzystać optymalizację poziomu 25(OH)D. Strategia suplementacji witaminy D powinna być dostosowana do sytuacji danego chorego, uzgodniona z lekarzem prowadzącym lub dietetykiem, a celem powinno być m.in. uzyskanie odpowiedniego stężenia witaminy D we krwi. 

Na podstawie

Vachova M, Stastna D, Mazouchova A, Hruskova P, Uher T, Preiningerova Lizrova J, Potuznik P, Drahota J, Kubala Havrdova E. From sunlight to MS fight: impact of vitamin D levels on multiple sclerosis activity. Neurol Sci. 2025 Dec 23;47(1):38. doi: 10.1007/s10072-025-08729-z. PMID: 41432824; PMCID: PMC12727803.